Sầu riêng vào chính vụ, kiểm nghiệm quá tải làm chậm xuất khẩu

Sầu riêng Việt Nam đang vào chính vụ thu hoạch nhưng gặp tình trạng quá tải kiểm nghiệm do Trung Quốc tăng cường kiểm tra dư lượng kim loại nặng và chất cấm, khiến hàng trăm container ùn ứ tại các điểm lấy mẫu, giá sầu riêng tại vườn giảm sâu .

Dưới đây là tổng hợp các thông tin chính về tình trạng này tính đến ngày 10/5/2026.

📌 Nguyên nhân chính

• Kiểm soát chặt từ Trung Quốc: Thị trường Trung Quốc (chiếm phần lớn xuất khẩu) yêu cầu kiểm tra 100% lô hàng về dư lượng Cadmium và chất tạo màu cấm Auramine O . Bất kỳ lô hàng nào vi phạm đều có thể bị từ chối hoặc thu hồi mã số cơ sở đóng gói .

• Năng lực phòng kiểm có hạn: Đến cuối năm 2025, cả nước chỉ có 24 phòng kiểm nghiệm được phía Trung Quốc công nhận, tổng công suất khoảng 3.200 mẫu/ngày . Số lượng này không đáp ứng kịp sản lượng khổng lồ khi vào vụ thu hoạch. Các phòng kiểm này chủ yếu tập trung ở Hà Nội, TP.HCM, Cần Thơ, trong khi vùng trồng trọng điểm như Đồng Nai lại có rất ít .

• Áp lực lên phòng kiểm: Các phòng kiểm rất thận trọng khi nhận mẫu. Nếu chứng nhận một lô hàng đạt tiêu chuẩn nhưng khi sang đến Trung Quốc bị phát hiện vi phạm, phòng kiểm đó có thể bị đình chỉ tư cách hoặc thu hồi giấy phép .

📉 Tác động trực tiếp

• Giá sầu riêng tại vườn giảm thê thảm:

  • Ri6: Chỉ còn 20.000 - 35.000 đồng/kg, giảm một nửa so với tháng trước và thấp hơn nhiều so với giá thành sản xuất (khoảng 40.000 đồng/kg) .

  • Musang King: Giảm xuống mức 60.000 - 65.000 đồng/kg .

  • Nhiều hộ dân phải bán cả vườn với giá chỉ từ 18.000 - 20.000 đồng/kg hoặc bán lẻ bên lề đường .

• Container ùn ứ và chi phí phát sinh: Hàng trăm container xếp hàng chờ lấy mẫu kiểm định tại khu vực bến xe Giang Điền (Đồng Nai), gây ùn tắc giao thông và mất trật tự . Mỗi container phải chạy máy lạnh liên tục (gần 2 triệu đồng/ngày) để bảo quản sầu riêng trong thời gian chờ kết quả, gây áp lực lớn lên chi phí .

• Đình trệ xuất khẩu: Nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã phải tạm ngừng mua hàng, thậm chí có nơi lô hàng phải chờ đến 15 ngày để xin giấy chứng nhận . Riêng tại Đồng Tháp, 80/111 cơ sở đóng gói sầu riêng đã tạm dừng hoạt động .

📈 Giải pháp và triển vọng

• Trước mắt: Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo các địa phương tăng cường nhân lực, thiết bị cho các phòng kiểm; đồng thời xử lý nghiêm các đơn vị gây khó khăn. Lực lượng chức năng tại Đồng Nai cũng đã điều tiết, giải tỏa ùn tắc container tại bến xe Giang Điền .

• Lâu dài: Định hướng chiến lược là kiểm soát chặt truy xuất nguồn gốc ngay từ khâu sản xuất, canh tác sạch, quản lý vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói . Nếu làm tốt, sầu riêng Việt Nam có thể được hưởng "làn xanh" thông quan nhanh hơn khi xuất khẩu